Pożyczki zagraniczne i konsekwencje podatkowe
4 lipca, 2023
Polscy przedsiębiorcy często finansują swoją działalność za pośrednictwem pożyczek czy kredytów. Zdarza się, że finansowanie takie ma swoje źródło za granicą. Zarówno w bankach działających poza Polską, jak również u zagranicznych podmiotów, należących do tych samych grup kapitałowych co polscy podatnicy. Należy pamiętać, że zaciągnięcie pożyczki zagranicznej czyli u podmiotu niemającego siedziby na terenie naszego kraju, rodzi określone konsekwencje podatkowe. Poniżej prezentujemy najważniejsze z nich.
Zagraniczna pożyczka a podatek VAT
Podpisując umowę pożyczki czy kredytu z zagranicznym podmiotem musimy pamiętać o właściwym zaewidencjonowaniu tej transakcji dla celów VAT. W przypadku podatku VAT kluczowa jest kwestia odsetek. Otrzymany, a następnie spłacany kapitał, jest dla celów VAT niejako neutralny. Natomiast odsetki od pożyczek wymagają rozpoznania tzw. „importu usług”, czyli innymi słowy polski podatnik (będący pożyczkobiorcą) musi rozliczyć dla celów VAT odsetki, jakie płaci do zagranicznego pożyczkodawcy. Udzielenie pożyczki traktowane jest bowiem na gruncie ustawy o VAT jako transakcja finansowa, a z uwagi na to że ma ona miejsce miedzy podmiotami mającymi siedziby w dwóch różnych krajach, to zgodnie z art. 28b ustawy o VAT, miejsce opodatkowania tej usługi jest na terenie Polski. Należy to pamiętać, że zaraportowanie tej transakcji na potrzeby podatku VAT musi nastąpić w określonym terminie czyli w momencie faktycznej zapłaty odsetek. Wynika to z art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. e ustawy o VAT. Podstawą opodatkowania będzie tu – w myśl art. 29a ust. 1 ustawy o VAT – kwota zapłaconych odsetek.
A co ze stawką VAT? W przypadku odsetek, możliwe jest zastosowanie zwolnienia z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 38 ustawy o VAT. Czyli odsetki wypłacane do zagranicznego podmiotu są opodatkowane identyczną stawką VAT, jak w przypadku zawarcia pożyczek między podmiotami polskimi, nie wiążą się więc z jakimiś dodatkowymi obciążeniami finansowymi na gruncie VAT.
Zagraniczna pożyczka a podatek „u źródła”
Zaciągając pożyczkę u zagranicznego podmiotu należy zawsze mieć na uwadze kwestie dotyczące tzw. podatku u źródła, czyli zryczałtowanego podatku dochodowego, jakiemu podlegają dochody zagranicznych podmiotów, jakie są osiągane na terenie Polski (art. 21 ustawy o CIT). Tu działania, jakie musi podjąć polski podatnik, zależą od tego czy umowa pożyczki została zawarta z tzw. podmiotem powiązanym czy niezależnie działającym bankiem lub inną instytucją finansową.
Umowa pożyczki z podmiotem powiązanym
W przypadku, jeśli naszym pożyczkodawcą jest tzw. podmiot powiązany (najczęściej spółka należąca do tej samej grupy kapitałowej), wówczas kluczowe jest monitorowanie limitu wypłat na rzecz tego podmiotu, który aktualnie wynosi 2 mln PLN. W jaki sposób należy kontrolować ten limit? Próg 2 mln PLN dotyczy sumy wypłat jakie dokonujemy na rzecz danego podmiotu w jednym roku podatkowym. Ale uwaga: nie dotyczy on jedynie odsetek! Poza odsetkami należy w nim uwzględniać zarówno dywidendy, należności licencyjne czy opłaty za know-how. Nie są w nim natomiast uwzględniane opłaty za tzw. usługi niematerialne, jakie zakupujemy od podmiotu zagranicznego czyli np. opłaty za zarządzanie, usługi IT czy HR. Ważne jest też to, żeby pamiętać, że limit ten należy rozpatrywać per kontrahent, a nie łącznie dla wszystkich płatności dokonywanych na rzecz podmiotów powiązanych.
- Suma poniżej 2 mln PLN w danym roku podatkowym
Jeśli suma ze wskazanych powyżej tytułów, jakie realizujemy do naszego zagranicznego podmiotu powiązanego, nie przekroczyła jeszcze w danym roku podatkowym 2 mln PLN, wówczas mamy prawo nie pobierać podatku u źródła lub stosować obniżoną stawkę podatku wynikającą z właściwej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Warunki są dwa: posiadamy aktualny certyfikat rezydencji podatkowej odbiorcy odsetek oraz zweryfikowaliśmy, że podmiot do którego płacimy odsetki jest tzw. rzeczywistym odbiorcą/rzeczywistym właścicielem.
- Suma powyżej 2 mln PLN w danym roku podatkowym
Jeśli suma wypłacanych kwot na rzecz naszego zagranicznego podmiotu powiązanego przekracza w danym roku 2 mln PLN, nie ma możliwości zastosowania zwolnienia z tzw. podatku u źródła – polscy podatnicy mają – co do zasady – obowiązek pobrać oraz odprowadzić należy podatek na konto polskiego urzędu skarbowego (zgodnie z art. 26 ust. 2e UoCIT). Termin na odprowadzenie tego podatku to 7 dzień miesiąca, następujący po miesiącu, w którym dokonaliśmy zapłaty odsetek.
- Zwolnienie z poboru podatku u źródła
Polskie przepisy podatkowe przewidują dwie możliwości, niejako „zwalniające” polskiego podatnika od poboru tzw. podatku u źródła, a mianowicie: (1) złożenie przez zarząd polskiego podatnika oświadczenia, że wedle jego najlepszej wiedzy, spełnione są wszystkie przesłanki do zastosowania zwolnienia z pobrania tzw. podatku u źródła lub preferencyjnej stawki podatkowej przewidzianej w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania (2) wystąpienie do urzędu skarbowego o tzw. opinię o stosowaniu preferencji. Urząd skarbowy potwierdzi – w formie decyzji – nasze prawo do stosowania zwolnienia z tzw. podatku u źródła lub stawki przewidzianej w umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania To drugie rozwiązanie jest szczególnie przydatne jeśli wiemy, że próg 2 mln PLN z tytułu odsetek, dywidend czy należności licencyjnych, będzie przekraczany co roku. Opinia ta wydawana jest bowiem na okres 3 lat.
Ważne! W przypadku zawarcia umowy finansowania z powiązanym podmiotem zagranicznym należy mieć na uwadze także obowiązki w zakresie sporządzania dokumentacji transakcji z podmiotami powiązanymi – może się bowiem okazać, że umowa pożyczki będzie musiała zostać uwzględniona w dokumentacji sporządzanej za dany rok podatkowy.
Umowa pożyczki z Niezależnie działającym bankiem lub inną instytucją finansową
Inaczej ma się sytuacja, jeśli umowa pożyczki została podpisana z niezależnym zagranicznym bankiem czy inną instytucją finansową. Wówczas próg 2 mln PLN niejako nie obowiązuje – warunkiem stosowania zwolnienia z pobrania tzw. podatku u źródła lub stosowanie preferencyjnej stawki z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, będzie dysponowania aktualnym certyfikatem rezydencji podatkowej, a także weryfikacja czy bank lub instytucja finansowa, do której dokonujemy zapłaty odsetek, jest ich tzw. rzeczywistym właścicielem.
