Wartość firmy (goodwill) a ujemna wartość firmy

26 lipca, 2021

Kiedy powstaje ujemna wartość firmy?

Często stosowaną w obrocie gospodarczym transakcją jest transakcja nabycia przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części. W skutek takiej operacji dochodzi do ujawnienie wartości firmy – definiowanej jako różnica miedzy cena jaką należy zapłacić za nabywanie innej jednostki gospodarczej a wartością godziwa (rynkową)  przejmowanych aktywów netto. Wartość firmy oddaje stan, w jakim w danej chwili znajduje się działalność gospodarcza prowadzona przez określony podmiot. Wartość firmy nie znajduje jednak swego wyrazu w księgach rachunkowych tego podmiotu. Goodwill materializuje się dopiero w momencie zbycia przedsiębiorstwa. W zależności od tego z jakim efekt finansowym mamy do czynienia w  transakcji nabycia, spotkać się możemy z dodatnią lub tez ujemną wartością firmy, którą należy  prawidłowo zaprezentować
w księgach rachunkowych kupującego.

DODATNIA WARTOŚĆ FIRMY gdy cena nabycia > wartości przejmowanych aktywów netto

UJEMNA WARTOŚĆ FIMRY gdy cena nabycia < wartości przejmowanych aktywów netto.

Wycena wartości firmy

Podmiot, który przejmuje daną firmę , dokonuje wyceny jej wartości według następującego podejścia:

WYCENA GOODWILL (WARTOŚCI FIRMY) = cena za firmę – wycena rynkowa aktywów i zobowiązań

gdzie:

• CENA ZA FIRMĘ –  to cena zapłacona za firmę z goodwill przez podmiot, który dokonał przejęcia

• WYCENA RYNKOWA AKTYWÓW I ZOBOWIĄZAŃ – wartość godziwa aktywów netto

• WARTOŚĆ GODZIWA AKTYWÓW NETTO – wycena rynkowa aktywów – wycena rynkowa zobowiązań.

Wartość firmy a aspekty podatkowe

Sprzedaż przedsiębiorstwa

Zgodnie  z ustawą o CIT, gdy firma sprzeda przedsiębiorstwo za cenę niższą od wartości godziwej aktywów netto, w wyniku czego powstanie ujemna wartość firmy, to nie powstanie obowiązek podatkowy. Takie stanowisko potwierdził również dyrektor KIS w interpretacji z 29 marca 2018 r. (0111-KDIB1-3.4010.71.2018.1.PC), w której czytamy: „(…) odnosząc się do kwestii zaliczenia do przychodów podatkowych ujemnej wartości firmy powstałej z tytułu sprzedaży całości przedsiębiorstwa, wskazać należy, że pojęcie ujemnej wartości firmy jest wyłącznie kategorią bilansową i jej ujęcie w księgach rachunkowych nie powoduje bezpośrednio skutków podatkowych(…). Tym samym, jeżeli w wyniku sprzedaży przedsiębiorstwa powstanie ujemna wartość firmy nie będzie ona podlegała zaliczeniu do przychodów podatkowych.” Ponadto należy wskazać, że transakcja sprzedaży przedsiębiorstwa lub jego części jest także wyłączona z opodatkowania podatkiem VAT
( art. 6 pkt 1 ustawy o VAT).

W przypadku sprzedaży przedsiębiorstwa po cenie wyższej od wartości godziwej aktywów netto, goodwill nie jest prawem majątkowy. Informacja taka została podana w wyroku NSA z 8 października 2019 r. sygn. akt II FSK 3272/17. Wartości firmy nie można sprzedać, a zatem nie ma przesłanek do opodatkowania PCC.

Nabycie przedsiębiorstwa

Jeżeli cena nabycia przedsiębiorstwa zostanie ustalona na poziomie wyższym niż wartość rynkowa składników majątku wchodzących w jego skład, to nabywca będzie mógł amortyzować tę nadwyżkę i zaliczać odpisy do kosztów podatkowych, jednak okres ten nie powinien być krótszy niż 60 m-cy ( art. 16m ust. 1 pkt 4 ustawy o CIT)

Dodatnia wartość firmy na gruncie ustawy o CIT została zdefiniowana  art. 16g ust. 10 pkt 1 ustawy, i ustalona według art. 16g ust. 2 ustawy .

Kwestii podatkowego ujęcia ujemnej wartości firmy przepisy o podatku dochodowym w ogóle nie używają. Wartość ta nie stanowi przychodów podatkowych.

Autor: Beata Dymkowska